شرف الدين محمد بن مسعود مسعودى بخارى
26
مجمع الاحكام ( فارسى )
و در هر سطر به طور متوسط 13 كلمه نوشته شده است . خط كتاب نسخ پاكيزهاى است ، اما متن ، كم غلط نيست ، در بسيارى موارد ، نقطهها درست گذاشته نشده . پها ب ، چ ، ج ، ژ ، ز ، گها ك نوشته شده است . جنس كاغذ و خط در نخستين نظر نشان مىدهد كه نسخه از اوائل دورهء صفوى است و احتمالا در اواخر قرن دهم هجرى نوشته شده است . نظر مرا استاد فقيد كتابشناس مؤسسه آسيائى ، زندهياد احمد افشار شيرازى ، تأئيد كرد . عنوانها و اعداد ، چنان كه در صفحات 39 ، 41 و 42 نسخه ديده مىشود ، به رنگ سرخ نوشته شده است . تصاوير و جدولهاى كتاب حذف شده و در برخى موارد جاافتادگى هم ديده مىشود كه در پانويسها به آنها اشاره خواهد شد . از نويسندهء كتاب و مالك اصلى نشانهاى در كتاب نيست ، اما بعدا در دو زمان مختلف متعلق به دو مالك بوده است . مالك دوم نوشتههاى مالك اول را پاك كرده و نشانهء ملكيت خود را روى آن نوشته است . از نوشتهء پاك شدهء مالك اول به زحمت قسمتهايى خوانده شد كه بخشى از آن چنين است : « . . . شهنشاهزادهء اعظم مالك الملك دانش و كياست ، خداوند علم و فراست ، ادام الله قدرة و منزلتة » ( سجع مهر ) جاودان فتحعلى ناصر محمود آمد 1317 . ظاهرا شخص ديگرى اين مطالب را ، براى كتابخانهء آن مرد ( كه بىشك از شاهزادگان قاجار بوده ) نوشته است . مالك دوم جعفر بن ابى القاسم على آبادى است و نوشتهء او چنين است : « صار ملكا لجعفر ابن ابى القاسم على آبادى . حرّر شهر محرم الحرام 14 ( ؟ ) 13 » و به احتمالى 1324 . در چاپ حاضر اين نسخه با نشانهء ح مشخص شده و به علت قدمت ، اصالت و احتمالا نوشته شدن دو نسخه ديگر از روى آن ، اساس كار قرار گرفته است .